Bajtek 11/1986
Bajtek 11/1986 v0.2 (był 0.4)

Z westchnieniem ulgi oddaje Wam kolejny numer zreduksowanego Bajtka - w końcu znalazłem na tyle dłuższą chwilę żeby zebrać, jak zwykle, prawie skończone już materiały i wrzucić w jednego PDF'a. Nie jest to najlepszy reduks jaki do tej pory się ...

Zobacz stronę związaną z tym artykułem w Reduksach Try2emu
Spis treści:
Listingi dołączone do numeru w ReadyRun

KLAN ATARI

Mariusz J. Giergiel

Świat dźwięków Atari cz. 1

Atari posiada duże możliwości dźwiękowe. Pozwalają one wykorzystać ten mikrokomputer jako instrument muzyczny, a nawet jako syntezator mowy ludzkiej (np. program S.A.M.). Wiadomo, że dochodzenie do perfekcji w grze na jakimś instrumencie wymaga długiego czasu. Także opanowanie możliwości muzycznych, jakie daie Atari wymaga czasu i znajomości komputera. Spróbujmy zapoznać się z niektórymi możliwościami, jakie daje Atari.

 

W BASIC-u mamy do dyspozycji instrukcję SOUND. Posiada ona cztery parametry i jej działanie trwa tak długo, aż nie zostanie wykonana następna instrukcja SOUND (dla tego samego generatora), END, RUN, lub NEW. Postać tej instrukcji jest następująca:

SOUND c, p, d, v

gdzie:

  • c — numer generatora (od 0 do 3)
  • p — okres  generowanego  dźwięku (od 0 do 255)
  • d — określa brzmienie (liczby parzyste od 0 do 14)
  • v — jest głośnością (od 0 do 15) Atari ma cztery niezależne generatory dźwięku. Można jednocześnie uruchomić wszystkie generatory, lub tylko kilka z nich.

Okres generowanego dźwięku określa jego wysokość. Jak wiemy okres ten jest odwrotnie proporcjonalny od częstotliwości. Warto znać dokładną zależność pomiędzy tymi dwoma wartościami. Jest ona następująca:

częstotliwość=31960/(okres+1) [Hz]

Okazuje się jednak, że możliwości dźwiękowe Atari są znacznie większe, niż dawane przez instrukcję SOUND w języku BASIC. Aby je wykorzystać, musimy poznać bliżej sposób generowania dźwięku w Atari.

Generowaniem dźwięku zajmuje się specjalizowany układ scalony nazwany POKEY. Posiada on własne rejestry zawierające informacje o wytwarzanych dźwiękach. Wyróżnić możemy trzy obszary sterowania dźwiękiem. Nazwijmy je tak, jak stosuje to w swoich publikacjach sama firma Atari: AUDF, AUDC i AUDCTL

AUDF 1 do 4. Zlokalizowane są w komórkach o adresach 53760, 53762, 53764, 53766. Określają one wysokość generowanego tonu. Na przykład instrukcja POKE 53762,64 odpowiada instrukcji SOUND 1,64,x,x (wartość x jest tutaj nieistotna).

AUDC 1 do 4. Zlokalizowane w komórkach o adresach 53761, 53763, 53765, 53767. Ich znaczenie jest bardziej skomplikowane niż AUDF. Przyjrzyjmy się im dokładniej. Cztery najmniej znaczące bity każdej z tych komórek sterują głośnością odpowiedniego generatora. Cztery bity czyli w systemie dziesiętnym liczby z zakresu od 0 do 15, jest to tyle, ile stopni głośności można zapisać w instrukcji SOUND. Piąty bit jest to tzw. bit dwustanowej regulacji głośności. Pozostałe trzy bity określają zakłócenia. Jest to szerokie pole do eksperymentowania. Na trzech bitach można zakodować liczby dziesiętne od 0 do 7. Jak pamiętamy w instrukcji SOUND, parametrem określającym zniekształcenia może być liczba parzysta z zakresu od 0 do 14. Takich liczb jest właśnie osiem. Jeżeli wszystkie bity posiadają wartość jedynki logicznej, to otrzymujemy czysty dźwięk. Odpowiada to umieszczeniu w instrukcji SOUND parametru sterującego brzmieniem równego 14.

Zilustrujmy to przykładem: Instrukcji SOUND 1,64,10,10 odpowiada POKE 53762,64: POKE 64363,234. AUDCTL jest to komórka o adresie 53768. Zawartość tej komórki zmieniać możemy tylko instrukcją POKE. Wykonanie instrukcji SOUND nie powoduje zmiany zawartości tej komórki. Wykorzystując odpowiednio tę komórkę, możemy uzyskiwać efekty niemożliwe do osiągnięcia tylko przez instrukcję SOUND. Znaczenie poszczególnych bitów AUDCTL jest następujące:

  • BIT 0 przełącza główny zegar bazowy z 64 kHz na 15 kHz
  • BIT 1 włącza filtr górnoprzepustowy dla kanału 2 sterowany kanałem 1
  • BIT 2 włącza filtr górnoprzepustowy dla kanału 1 sterowany kanałem 3
  • BIT 3 powoduje połączenie kanałów 3 i 4 pozwalając używać 16-bitowej zmiennej sterującej
  • BIT 4 powoduje połączenie kanałów 1 i 2 pozwalając używać 16-bitowej zmiennej sterującej
  • BIT 5 powoduje przełączenie zegarów kanału 3 na 1.79 MHz
  • BIT 6 powoduje przełączenie zegarów kanału 1 na 1.79 MHz
  • BIT 7 przełącza licznik „poly” z 17 na 9 bitów

Znaczenie tych bitów wymaga dokładniejszego wyjaśnienia.

BIT 0. Nie zagłębiając się teraz w szczegóły można powiedzieć, że im wyższa jest częstotliwość zegara, tym wyższe dźwięki można uzyskać. Zegar bazowy ma normalnie częstotliwość 64 kHz. Przełączając go na częstotliwość 15 kHz można generować dźwięk o niższej częstotliwości.

BIT 1 i 2. Filtry generatora dźwięku Atari nie są filtrami analogowymi. Ich działanie polega na zmianie stopnia wypełnienia impulsów, dzięki czemu generowanych jest więcej harmonicznych o wysokich częstotliwościach. W uproszczony sposób można powiedzieć, że taki filtr nie przepuszcza częstotliwości mniejszych, niż częstotliwość kanału sterującego.

BIT 3 i 4. Konieczność łączenia dwóch generatorów występuje gdy chcemy uzyskać szerszy przedział generowanych dźwięków, lub gdy konieczne jest uzyskanie płynnej zmiany częstotliwości w zakresie częstotliwości wysokich. Łącząc dwa kanały razem uzyskujemy 16-bitową zmienną sterującą dzięki czemu zmniejszamy najmniejszy skok częstotliwości z 1/256 (jeden bajt) do 1/65536 (dwa bajty), ilustruje to poniższy przykład:

 

10 SOUND 0,0,0,0
20 FOR X=55 TO 0 STEP -1
30 SOUND 0,X,10,10
40 FOR F=1 T0 55:NEXT F
50 NEXT X
60 SOUND 0,0,0,0

 

Uruchamiając ten program, usłyszymy wyraźnie, że przy wysokich dźwiękach częstotliwość wzrasta skokowo. Teraz napiszmy program wykorzystujący AUDCTL dla połączenia dwóch kanałów razem i uzyskania płynnej zmiany.

 

10 SOUND 0,0,0,0 
15 POKE 53768,80 
20 POKE 53761,160
25 POKE 53763,234 
30 FOR X=0 TO 255 
35 POKE 53762,X 
40 FOR Z=0 TO 255
45 POKE 53760,Z 
50 NEXT Z 
55 NEXT  X
60 SOUND 0,0,0,0

 

W powyższym programie wykorzystaliśmy większość zdobytych dotąd wiadomości. Poszczególne jego linie realizują następujące zadania:

Linia 10 inicjuje POKEY.

Linia 15 ustawia w AUDCTL bit 2, 4 i 6.

Linia 20 nadaje wartość AUDC 1 i wyłącza pierwszy generator dźwiękowy.

Linia 25 ustawia AUDC 2, włącza generator drugi, włącza czyste tony oraz ustawia głośność 10.

Linie 30 do 55 dwie pętle FOR...NEXT służą do nadawania wartości zmiennym AUDF 1 i AUDF 2. Wartością zmiennej sterującej regulujemy wartość częstotliwości zgrubnie, natomiast pierwszym generatorem dokładnie.

Powróćmy teraz do opisu pozostałych bitów AUDCTL.

BITY 5 i 6. Działanie ich jest zbliżone do działania bitu O z tą różnicą, że zwiększają one częstotliwość generowanego tonu. Bit 5 zwiększa częstotliwość zegara do 1.79 MHz w kanale 3, natomiast bit 6 w kanale 1. Wykonanie poniższych instrukcji zobrazuje działanie tycn bitów.

SOUND 0,255,10,10
POKE 53758,64

BIT 7. Ustawia pojemność licznika używanego przez generator szumów. Im większa pojemność tego licznika, tym częściej powtarzane są zakłócenia generowanego dźwięku. Spróbujmy wykonać następujące instrukcje:

SOUND 0,90,8,10

POKE 53769,128 

Mariusz J. Giergiel

Połączone artykuły
„Świat dźwięków Atari cz. 1”
Mariusz J. Giergiel - Bajtek 11/1986

Atari posiada duże możliwości dźwiękowe. Pozwalają one wykorzystać ten mikrokomputer jako instrument muzyczny, a nawet jako syntezator mowy ludzkiej (np. program S.A.M.). Wiadomo, że dochodzenie do perfekcji w grze na jakimś instrumencie wymaga długiego czasu. Także opanowanie możliwości muzycznych, jakie daie Atari wymaga czasu i znajomości komputera. Spróbujmy zapoznać się z niektórymi możliwościami, jakie daje Atari.

Świat dźwięków Atari cz. 1
Czytaj także w dziale KLAN ATARI
„Świat dźwięków Atari cz. 1”
Mariusz J. Giergiel - Bajtek 11/1986

Atari posiada duże możliwości dźwiękowe. Pozwalają one wykorzystać ten mikrokomputer jako instrument muzyczny, a nawet jako syntezator mowy ludzkiej (np. program S.A.M.). Wiadomo, że dochodzenie do perfekcji w grze na jakimś instrumencie wymaga długiego czasu. Także opanowanie możliwości muzycznych, jakie daie Atari wymaga czasu i znajomości komputera. Spróbujmy zapoznać się z niektórymi możliwościami, jakie daje Atari.

Świat dźwięków Atari cz. 1
„TAJEMNICE ATARI (2)”
Tomasz Mazur;Sergiusz Piotrowski - Bajtek 9/1987

Jeżeli spodobały Ci się po przednie „Tajemnice ATARI" i chcesz ukończyć gry, które wcześniej okazały sie zbyt trud ne, to przeczytaj ten artykuł. Na pewno nie znajdziesz tu wszystkich odpowiedzi, ale być może kilka programów do tej pory „zalegających na półce" okaże sie godnymi uwagi.  

„Tajemnice Atari Cz. 5”
Sergiusz Piotrowski, Tomasz Mazur - Bajtek 1/1988

Zanim przystąpimy do zdradzania sekretów mamy prośbę do tych wszystkich czytelników Bajtka, którzy sami odkryli jakieś „tajemnice Atari”, aby do nas napisali. Czekamy na listy z takim dopiskiem na kopercie. A oto kolejne „klucze do zagadek”.

„Zostań Nieśmiertelnym!”
Tomasz Wiśniewsk, Wojciech Zientara - Bajtek 5/1988

Otrzymujemy od Czytelników wiele listów z prośbami o podanie instrukcji POKE umożliwiających uzyskanie "nieśmiertelności" w grach na Atari. Nie jest to tak proste jak w innych typach komputerów, lecz mimo to postaramy się spełnić te życzenia.  

„Kasowanie Linii”
Marcin Bochenek - Bajtek 5/1988

Posiadam ATARI 800 XL. Jest to dość dobry komputer, lecz niestety jego BASIC pozostawia wiele do życzenia.

„Atari 130XE”
Mariusz J. Giergiel - Bajtek 3-4/1986

W najbliższym czasie w sklepach „Pewexu" pojawią się ATARI 130 XE. Przedstawiamy więc kilka informacji o tym mikrokomputerze.

Atari 130XE
„Wilk w oczej skórze Basic XL”
Wiesław Migut - Bajtek 3-4/1986

Tytuł ten zapożyczony został z 7 numeru brytyjskiego pisma ATARI USER, z artykułu o nowej wersji intrepretera języka BASIC dla komputerów Atari. BASIC XL jest produktem Optimized System Software, najlepszej firmy piszącej oprogramowanie dla Atari.

„Atari 520ST”
Wiesław Migut, Jacek Barlik - Bajtek 12/1986

Jack Tramiel trafił po raz drugi. W branży komputerowej postęp jest tak szybki, że powtórzenie sukcesu rynkowego zdarza się niezmiernie rzadko. Przekonał się o tym choćby sir Clive Sinclair, a wiele opinii zamieszczanych w prasie fachowej wskazuje, że jego los może podzielić Commodore i jego najnowszy produkt. Tramiel był zresztą głównym architektem wielkiego sukcesu Commodore C-64, Zmienił jednak „barwy firmowe" na ATARI i jak do tej pory skutecznie strzela na bramkę, której kiedyś bronił. Najefektowniejszym a zapewne i najefektywniejszym jego strzałów jest seria ATARI ST, która stała się prawdziwym przebojem rynku na lata 1985-1986.

Atari 520ST
„Tajemnica Atari (7)”
Tomasz Mazur, Sergiusz Piotrowski - Bajtek 6/1988

Na wstępie chcielibyśmy podziękować Czytelnikom za listy pomagające redagować nam „Tajemnice Atari”. Mamy jednak prośbę. W listach cytujecie często fragmenty instrukcji, a nasza rubryka ma trochę inne zadanie. Chcielibyśmy, aby zamieszczane tu sztuczki czy sposoby ułatwiały ukończenie lub kontynuację gier. Dlatego nie interesują nas klawisze funkcyjne czy opisy tego, co dzieje się na ekranie. Od tego są instrukcje do gier. W „Tajemnicach Atari” szukamy raczej „lekarstwa na zwycięstwo”, czyli łatwiejszej, szybszej drogi do sukcesu.  

„ATARI PC2”
(j.j.) - Bajtek 10/1988

W bogatej ofercie firmy Atari znajdują się nie tylko komputery XL/XE i ST. Stylizowany znak symbolizujący wulkan Fudżi widnieje dziś także na obudowach komputerów personalnych klasy PC. Atari PC2 przeznaczony jest dla użytkowników, którzy z różnych względów zamierzają korzystać z oprogramowania IBM PC.

ATARI PC2
„ATARI 1040ST”
(j.j) - Bajtek 8/1988

Podstawowym założeniem konstruktorów Atari 1040 ST było opracowanie komputera bazującego na sprawdzonym już modelu 520 ST, lecz o znacznie lepszych parametrach technicznych i użytkowych. Wprowadzono kilka istotnych zmian, które spowodowały poprawę walorów sprzętu.

„Targi muzyczne we Frankfurcie”
Sergiusz Piotrowski - Bajtek 8/1988

Jak co roku odbyły się we Frankfurcie nad Menem targi muzyczne, na których 890 wystawców z 38 państw pokazywało wszystko, co wiąże się pośrednio i bezpośrednio z dziedziną sztuki zwaną muzyką. Nie zabrakło na wystawie komputera ATARI serii ST — maszyny, która może symulować studio muzyczne bez konieczności korzystania z dodatkowych instrumentów, bez urządzeń muzycznych.  

„Synfile+”
Wojciech Zientara - Bajtek 7/1988

Z pewnością najpopularniejszą i najlepszą bazą danych dla komputerów Atari XL/XE jest SynFile+ znanej amerykańskiej firmy Synapsę Software.

„Animacja Na 130XE”
Wojciech Przybył - Bajtek 7/1988

Komputery Atari 130 XE ze względu na większą pamięć mają znaczną przewagę nad innymi ośmiobitowymi komputerami tej firmy. Jedną z ciekawszych możliwości jest animacja z wykorzystaniem pamięci dodatkowej

„Atari 520ST”
(j.j) - Bajtek 7/1988

Zaprezentowane po raz pierwszy wiosną 1985 r. Atari 520 ST zapoczątkowało całą rodzinę nowych komputerów serii ST. Model ten był również zapowiedzią stopniowego odchodzenia od produkcji komputerów 8-bitowych Atari 800XL/ 130XE, które mimo niskiej ceny przestają być sprzętem poszukiwanym przez użytkowników.

„Zostań Nieśmiertelntm (3) ”
Tomasz Wiśniewski, Wojciech Zientara - Bajtek 7/1988

Oto następna seria poprawek umożliwiających uzyskanie „wiecznego życia”.

„Modem — Co To Jest?”
Wojciech Zientara - Bajtek 1/1989

Coraz częściej mówi się i pisze nie o komputerach, lecz o ich urządzeniach peryferyjnych. Jednym z takich urządzeń jest modem. Co to jest? Najkrótsza odpowiedź brzmi: interfejs telefoniczny.

„Atari 192XT”
Przemysław Strzelecki - Bajtek 2/1989

Od niedawna firma P.Z. „Karen” oferuje dla ośmiobitowych komputerów Atari nowe rozszerzenie pamięci do 256 KB. Jest to układ odmienny od montowanych do niedawna rozszerzeń, które miały sporo wad. Wyjaśnienia wymaga też nazwa „nowych” komputerów Atari — 192XT. Otóż do komputera montowany jest układ z pamięcią 256 KB, z których 64 KB wykorzystywane są tak, jak w Atari 130XE, a 192 KB jako pamięć dodatkowa o różnym zastosowaniu.    

„Edytory, Edytory...”
Wojciech Zientara - Bajtek 3/1989

Komputery Atari to nie tylko drogie zabawki, jak sądzi duża część użytkowników. Bogaty wybór oprogramowania użytkowego pozwala zastosować je także w pracy. Czasami trudno jest zdecydować się, który program wybrać. Postaramy się pomóc w tym wyborze naszym Czytelnikom.

„Książki o Atari ST (2)”

Przedstawione w 2/89 numerze „Bajtka“ książki o Atari ST to tylko niektóre publikacje Data Becker, które poświęcono tym komputerom. Dla wszystkich interesujących się ST zamieszczamy krótkie opisy innych tytułów wydanych przez to wydawnictwo.

„Atari Super Turbo”
Tomasz Mazur - Bajtek 4/1989

ATARI SUPER TURBO jest specjalnym systemem bardzo szybkiej transmisji danych z magnetofonu do komputera, umożliwiającym bezbłędną komunikację i bardzo szybkie wczytywanie (praktycznie poniżej 3 minut dla najdłuższych programów, których czas wczytywania w normalnym systemie sięgał 20—30 minut). System AST został zainstalowany w naszym redakcyjnym magnetofonie XC12 przez jedynego prawnego dystrybutora systemu: firmę AS — ATARI STUDIO (Warszawa teł. 125-123, aktualny adres ul. Jóźwiaka 4, poprzednio al. Bieruta 5/ 34, adres korespondencyjny: Warszawa 33, skr. poczt. 80). Chcielibyśmy w poniższym artykule przekazać Państwu nasze uwagi na temat systemu.