Generacja ta charakteryzuje się tym, że w obudowie o wielkości kalkulatora (190mm x 97mm x 25mm) znajduje się prawdziwy komputer dający wyjątkowe możliwości obliczeniowe. Te ręczne „komputerki“ posiadają wbudowany język programowania wysokiego rzędu, jakim najczęściej jest BASIC, choć spotyka się również PASCAL, FORTH?. HP-71B posiada wbudowany BASIC, a dodatkowo można za pomocą specjalnego modułu zainstalować FORTH i Assembler. Cechy użytkowe HP-71:
Tryb obliczeniowy CALC to potężny, nieprogramowany tryb pracy łatwy do nauki i prosty w użyciu. Umożliwia przeprowadzenie najbardziej skomplikowanych obliczeń. Wyrażenia wprowadzone są w formacie algebraicznym od lewej do prawej strony. Dwanaście cyfr w wyniku zapewnia dokładność wszystkich obliczeń. Ponadto tryb CALC współpracuje z trybem programowania BASIC. Polega to na tym, że wartości nadane zmiennym w BASIC mogą być wykorzystane (wywołanie przez nazwę zmiennej) w trybie obliczeniowym vice versa. Każde wyrażenie wprowadzone w BASIC może być obliczone w trybie CALC. W trybie CALC można posługiwać się wbudowanymi funkcjami numerycznymi, jak również własnymi procedurami. Można go zdefiniować jako często używaną funkcję i następnie wywoływać ją po zaciśnięciu pojedynczego klawisza. Dodatkowe funkcje traktowane są na równi ze wbudowanymi. Oczywiście HP-71 posiada wbudowaną statystykę umożliwiającą przeprowadzenie obliczeń na 15 zmiennych niezależnych; pełny zestaw funkcji trygonometrycznych, logarytmicznych i innych. Tryb programowania BASIC to 240 funkcji, rozkazów, poleceń i operatorów upraszczających pisanie programów oraz czyniącym je przyjemniejszym. Program główny może składać się z szeregu podprogramów, z którymi może wymieniać się parametrami (parametry formalne i aktualne). Z ciekawszych poleceń wymienić trzeba instrukcje PRIVATE ograniczającą osobom niepowołanym dostęp do zbiorów, jak również zabezpieczającą zbiór przed wprowadzeniem poprawek, zmian SECURE (UNSECURE zabezpieczają) odbezpieczają zbiór, program przed skasowaniem; CHAIN kopiuje zbiór do głównej pamięci RAM i automatycznie wykonuje polecenia zawarte o tym zbiorze: BEEP wzbogacający programy o przerywniki akustyczne o regulowanej długości i częstotliwości (zakres SH2 — 6200Hz).
Ostatnimi czasy kalkulatory i takie podręczne komputerki coraz częściej wyposażone są przez producentów w systemy operacyjne większe niż te zainstalowane na niejednym prawdziwym komputerze. HP-71 posiada 64 KB system operacyjny umożliwiający przeprowadzenie najbardziej wyrafinowanych i wymyślnych działań. System operacyjny zawsze czuwa! HP-71 posiada pięciopoziomowy stos (rozszerzalny do 16 poziomów) zapamiętujący ostatnio wykonane działania, rozkazy i dający możliwość ich powtórzenia bez powtórnego opisywania ciągu rozkazów. Znakomicie przyśpiesza to przeprowadzenie długich, żmudnych obliczeń, dla których jednak z tego czy innego powodu nie warto pisać programu. HP-71 wyposażony jest w cztery pary RAM/ROM. Standardowa pamięć RAM wynosi 17.5 KB, którą można rozszerzyć o 16 KB do łącznych 33.5KB. Aby umożliwić przyszłe rozbudowanie systemu HP-71 jest zaprojektowany tak, aby dać możliwość bezpośredniego adresowania 512 KB pamięci. W celu zaoszczędzenia czasu przy programowaniu, można się posłużyć gotowymi modułami ROM z programami (256 KB). Programy te są opracowywane przez firmę, która dysponuje olbrzymią biblioteką programów do wszystkich wypuszczonych kalkulatorów (komputerów). Można również bezpośrednio u Hewletl-Packard'a zamówić przeniesienie naszych programów na taki gotowy cartridge. Dowolny obszar wbudowanej i zewnętrznej RAM może zestaw wydzielony dla programu i do przechowywania danych, tak aby zbiory były łatwo dostępne i zabezpieczone przed skasowaniem podczas resetu komputera. Można również odłączyć moduły pamięci RAM bez uszkodzenia zbiorów w pozostałej części pamięci RAM.
Często używane słowa kluczowe znajdują się na klawiatrze i mogą być wyświetlone przy naciśnięciu pojedynczego klawisza (tak jak w spectrum). Komputer ten nie posiada jeszcze menu (jak HP-28, HP-27, HP- 32) dlatego każdemu klawiszowi (55 klaund przypisane jest do trzech funkcji wybieranych klawiszami: żółtym f i niebieskim g). Klawiatura jest w pełni redefiniowana tzn. że każdemu klawiszowi można przydzielić inną funkcję niż ta standardowo do niego przydzielona. Takie możliwości w połączeniu ze specjalnymi nakładkami na klawiaturę umożliwiają wygodne wykonanie programów bez konieczności uczenia się klawiszowania do danego zastosowania.
HP-71 posiada obudowany zegar (o regulowanej prędkości działania 10) w kalendarz. Oprócz ich duże] dokładności działania, również przy wyłączonym komputerze, mogą być one wykorzystane przy programowaniu i uruchamianiu programów jako np. zmienne decyzyjne.
Liczba rożnych zbiorów jakie mogą być w pamięci komputera ograniczona jest jedynie dostępną pamięcią RAM. Można się posłużyć 7 różnymi typami zbiorów.
- BASIC — zbiory zawierają teksty programów w BASIC-u
- BIN — programy w języku maszynowym do wykorzystania jako program lub podprogram
- LEX — zbiory przechowujące niezdefiniowane polecenia BASIC
- DATA — zbiory przechowujące dane numeryczne i tekstowe
- Text — zbiory .służące do przekazywania danych do/z innych komputerów
- KEY — zbiory określające aktualną definicję klawiszy na klawiaturze
- DATA — zbiory umożliwiające przekazywanie zbiorów do/z kalkulatora serii HP-41 (wkrótce w klanie użytkowników kalkulatorów)
Z ogólnych danych technicznych podaję za producentem parametry tej miniaturki komputera. Waga 340g wraz z czterema bateriami typu AAA. Wyświetlacz 256 różnych znaków wyświetlanych jest w oparciu o matrycę 6x8 punktów. Na wyświetlaczu mieszczą się 22 znaki ze scrollingiem w linii do 96 znaków.
Zakres numeryczny
rzeczywista precyzja — 9.99999999999 E99 —1E- 499; 0; 1E-499 9.99999999999 E 499 Krótka precyzja: jw. lecz z dokładnością do 4 miejsc po przecinku (lub kropce dziesiętnej do wyboru) liczby całkowite —99999 —99999
Wszystkich możliwości tak wyrafinowanego komputera nie da się zawrzeć w tak krótkim artykule. Wspomnę jeszcze o paru cechach wyróżniających HP-71 na tle podobnych komputerów. Czytnik pasków magnetycznych o pojemności 1,3 kB daje możliwość stworzenia biblioteki oprogramowania, przechowywania danych, tekstów i innych informacji na taśmę nośnika bez konieczności każdorazowego „wpakowywania“ ich do pamięci. Czytnik napędzany jest ręcznie więc zaoszczędza nam baterii.
Tak jak w komputerach, tak HP-71 posiadł otwartą architekturę. Oznacza to, że można go dostosowywać do różnych często specyficznych zastowowań. Za pomocą interfejsu HP-IL można HP-71 podłączyć do urządzeń peryferyjnych, instrumentów pomiarowych wyposażonych w złącza RS-232C, HP-IB (IEEE 488), GPIO. Za pomocą HP-IL, HP-71 może jednocześnie komunikować się z 30 urządzeniami połączonymi w pętli. Przy dodatkowym adresowaniu wspomagającym liczba ta rośnie do 930 urządzeń, choć osobiście nie wyobrażam sobie takiego zastosowania.
Z urządzeń peryferyjnych wymienić trzeba monitor 80-kolumnowy do HP-71; plotter, drukarkę, strecmer; stację dysków, magnetofon cyfrowy, modem i wiele innych. Reasumując, trzeba stwierdzić, że HP-71 jest odpowiednim urządzeniem do zastosowań, do których komputer jest jeszcze za drogi. Dzięki olbrzymim możliwościom i małym gabarytom spełnia funkcje dobrze oprogramowanego komputera z własnym zasilaniem dającego możliwość korzystania z niego wszędzie w podróży, na warsztacie — podłączenia do instrumentów pomiarowych celem pobrania danych do dalszej obróbki itd.
Dominik Falkowski