Wzorce kopert 5.25

Swego czasu w sieci pojawił się niewielki, ale bardzo praktyczny miniskrypt, którego zadaniem było tworzenie własnych okładek na składanki kasetowe, jest on dostępny tutaj. Prosty w obsłudze generator pozwalał każdemu posiadaczowi dawnych komputerów 8-bitowych – takich jak ZX Spectrum, Atari czy Commodore – przygotować estetyczną i funkcjonalną oprawę graficzną dla swoich magnetofonowych kolekcji. Warunek był tylko jeden: trzeba jeszcze mieć gdzieś w szufladach lub na strychu kasety z ukochanymi składankami, które kiedyś stanowiły serce domowej biblioteki gier i programów. Dla wielu osób taki generator był prawdziwym zbawieniem, bo w prosty sposób przywracał klimat dawnych lat, gdy kolekcjonowanie gier na taśmach magnetofonowych było codziennością, a każda nowa kaseta stanowiła mały skarb. Trudno nie zauważyć, że to rozwiązanie było też znacznie tańsze niż zakup gotowych szablonów na aukcjach internetowych – tam często ceny za proste wzory potrafiły przyprawić o zawrót głowy.

Kasety kasetami, ale przecież świat komputerów 8-bitowych nie kończył się na magnetofonach. Wkrótce na rynku zaczęły królować także napędy dyskietek – początkowo w formacie 5,25 cala, a z czasem, po ich stopniowej detronizacji, popularniejsze stały się mniejsze, wygodniejsze i bardziej wytrzymałe dyskietki 3,5-calowe. Było to kolejne wielkie wydarzenie w dziejach komputerowej rozrywki i codziennej pracy, bo dyskietki dawały możliwość szybszego dostępu do danych, mniejszej awaryjności, a nade wszystko znacznie większej wygody niż powolne i kapryśne magnetofony. Pojawiło się jednak pytanie: co z okładkami dla dyskietek? O ile w przypadku kaset generator rozwiązywał sprawę, o tyle w przypadku dysków brakowało równie prostych narzędzi.

W sieci można dziś znaleźć sporo szablonów umożliwiających samodzielne wydrukowanie koperty na dyskietkę 5,25 cala. To świetna rzecz, bo każdy pasjonat retro może w prosty sposób zadbać o swoje archiwalne nośniki. Niestety, większość z tych projektów pozbawiona jest drobnych, ale niezwykle istotnych elementów – małych ikonek, które pełniły nie tylko funkcję dekoracyjną, ale przede wszystkim informacyjną. To właśnie one przypominały użytkownikowi, czego absolutnie nie powinno się robić z dyskietką: nie wyginać jej, nie wystawiać na działanie słońca, nie dotykać powierzchni magnetycznej, nie narażać na kurz czy wilgoć. Te proste symbole miały ogromne znaczenie – dzięki nim nawet początkujący użytkownik wiedział, jak traktować delikatny nośnik, aby nie stracić godzin pracy czy ulubionych gier.

Oczywiście, współczesne rekonstrukcje nie zawsze są wierną kopią dawnych oryginałów. Niekiedy brakuje detali, a proporcje bywają nieco inne. Mimo to dobrze przygotowany szablon w pełni spełnia swoją rolę – wystarczy go wydrukować, starannie wyciąć i złożyć, by w prosty sposób chronić nasze sentymentalne dziedzictwo. Dzięki temu dawne dyskietki nie kurzą się byle jak w szufladach, lecz zyskują drugie życie w schludnych, własnoręcznie wykonanych opakowaniach.

Ciekawostką techniczną jest fakt, że przygotowane pliki PDF mają warstwy (ang. layers). To rozwiązanie niezwykle wygodne, ponieważ pozwala użytkownikowi decydować o tym, które elementy szablonu mają być widoczne podczas drukowania. Przykładowo, gdy nie chcemy, aby na gotowej kopercie były widoczne linie cięcia, możemy po prostu je wyłączyć. Do takich zabiegów przydaje się jednak w miarę nowa wersja programu Acrobat Reader, który obsługuje warstwy w plikach PDF. Dzięki temu każdy może dostosować wygląd koperty do własnych potrzeb i preferencji.

Celowo tym razem nie eksperymentowałem przesadnie z przednią częścią szablonu. Zostawiłem tam miejsce, aby każdy mógł samodzielnie nadrukować lub nawet odręcznie narysować coś od siebie – własny tytuł, grafikę, logotyp czy jakikolwiek inny motyw. W końcu to właśnie indywidualne podejście do każdej składanki czy kolekcji czyniło dawną erę komputerów tak wyjątkową. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych wielu młodych użytkowników samodzielnie projektowało etykiety do kaset i dyskietek, często wykorzystując do tego kredki, flamastry, a czasem wycinając elementy z gazet. Dziś możemy wrócić do tej tradycji, choćby w cyfrowo-papierowej wersji.

Sam zresztą swoje pierwsze spotkanie z dyskietkami zawdzięczam firmie Atari i napędowi LDW2000. Był to moment prawdziwego przełomu – nagle dostęp do gier i programów stał się szybki, a wczytywanie nie zajmowało już kilku czy kilkunastu minut, jak w przypadku magnetofonu. Marzyłem jednak zawsze o legendarnym napędzie 1050, który wśród fanów Atari uchodził za synonim niezawodności i solidności. Choć nigdy się go nie dorobiłem, samo wspomnienie tamtych czasów budzi we mnie ogromny sentyment. Właśnie dlatego każdy projekt, każda koperta czy okładka to dla mnie nie tylko kwestia praktyczna, ale także emocjonalna podróż do przeszłości.

Nie wykluczam, że w przyszłości na stronie pojawi się jeszcze więcej tego typu materiałów – kolejne szablony, instrukcje, być może także gotowe zestawy ikon czy inspiracje do samodzielnego projektowania. Traktujcie więc tę inicjatywę jako rozwijającą się, otwartą na sugestie i pomysły społeczności. Najważniejsze, abyśmy razem mogli ocalić od zapomnienia to, co dla wielu z nas stanowiło pierwsze kroki w świecie komputerów, gier i programowania.

A więc – smacznego! Niech każdy wydrukowany szablon będzie małym krokiem w stronę zachowania naszych wspomnień i cyfrowego dziedzictwa lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.

Jeszcze ciut inne ikony informujące o tym, jak bardzo nasza dyskietka 5.25 może mieć przechlapane z użytkownikiem.

Okładka na dyskietkę 5.25 - Pamiętaj stosuj się do zaleceń użytkowania;)

Mini reduks okładki na dyskietkę dla Atari.

Dyskietka 5.25 - oczywiscie ze fotomontaż

Jeszcze jeden masters dyskietki - tym razem C64.

W ramach wolnego czasu odtwarzam stare magazyny komputerowe i prowadzę serwis emulacyjny try2emu. Jeżeli uważasz, że moja publiczna działalność możesz postawić mi kawę, a kawę lubię;). Wspierając mnie, otrzymujesz w nagrodę dostęp do pełnych pdf'ów publikowanych magazynów - czyli dokładnie takich jakie spełniają zamierzenia tego projektu.